डाक-वचन, लोकोक्ति ओ मुहावरा
डाकक सहस्र-वर्षीय मौसम व कृषि विज्ञान, लोक-जीवनक तीक्ष्ण व्यंग्य, ओ पीढ़ी-दर-पीढ़ी संचित अमर मिथिला जीवन-दर्शन।
साओन मास बहे पुरवैया
साओन (श्रावण) मासमे पुरवा हवा बहलासँ अकाल वा अल्पवृष्टिक संभावना रहैत अछि। एहन स्थितिमे किसानकेँ बरद (बैल) बेचि कऽ गाय कीनि लेब उत्तम कहल गेल अछि ताकि दूध सँ परिवारक पोषण भऽ सकय।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
आद्रा बरसे पुनरबस जाय
यदि आद्रा नक्षत्रमे वर्षा हो आ पुनर्वसु नक्षत्रमे सेहो जल-वृष्टि जारी रहय, तँ धानक एतेक बंपर पैदावार होइत अछि जे रातिमे दीया बारि कऽ धान खरिहान सँ घर आनय पड़ैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
माघक घाम, जेठक छांह
माघ मासमे धूपक सेवन, जेठमे छायामे वास, बैसाखमे शीतल घरक आश्रय, आ साओनमे नियमपूर्वक स्नान स्वास्थ्य ओ दीर्घायुक रहस्य अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
गाछमे कटहर, ओंठे तेल
वस्तु अझून हाथ नहि आयल अछि, मुदा ओकर उपभोगक तैयारी पहिनहिये सँ शुरू कऽ देब। असमय उत्साह पर चोट करैत लोकप्रिय व्यंग्य।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
माछ खायल धोबिया, पाखि लागल डोमकेँ
अनुचित लाभ कोनो दोसर व्यक्ति उठाओल आ ओकर दोष वा प्रताड़ना कोनो निर्दोष वा कमजोर व्यक्ति पर थोपि देल गेल।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
रोहिनी बरसै मृगसिरा जाय
रोहिणी नक्षत्रमे वर्षा हो आ मृगशिरा सूखा बीति जाय, तखने पृथ्वी पर अन्नक प्रचुर भंडार भरैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
जे जे खेती करै कुआर
जे किसान कुआर (आश्विन) मासमे समयबद्ध खेती करैत अछि, ओकर घर अन्न आ पशुक चारा (घास) सँ परिपूर्ण रहैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
उगते सुरुज जे देखे लाल
भोरमे सूर्योदयक समय यदि पूरब दिशा सिन्दूरी लाल देखाइ पड़य, तँ ओहि दिन भारी वर्षा होयबाक प्रबल संभावना रहैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
ऊंच नीच कऽ खेत बनाउ
खेतक ढलान, माटिक गहराई, ओ जल-निकासी बुझि कऽ ही बीया बोबक चाही, तखने उचित फसल प्राप्त होइत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
खाउ पीउ कऽ करू आराम
संतुलित भोजन कऽ किछु काल विश्राम करब शरीर ओ मनक नीरोगिताक लेल परम आवश्यक अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
अल्प विद्या भयंकारी
अधूरा ज्ञान अत्यंत अनर्थकारी होइत अछि, जेना कोनो नेत्रहीनक हाथमे लाठी जे स्वयं ओ दोसरो लेल संकट बनि जाइत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
अपन हाथ जगन्नाथ
जे काज स्वयं अपन हाथ सँ कएल जाय ओहिमे सफलता निश्चित रहैत अछि; दोसराक भरोसा कएल काज सदा अधूर रहि जाइत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
आन्हर गुरु बहिरा चेला
जखन मार्गदर्शक स्वयं अज्ञानी होइत अछि आ शिष्य सेहो विवेकहीन, तँ दुनूक पतन निश्चित होइत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
एक तँ करेला तीत, दोसर नीम चढ़ल
एक तँ मनुष्य स्वभाव सँ कटु वा दुर्गुणी, ऊपर सँ कुसंगति भेटि गेला सँ आओर अधिक कलहकारी बनि जेनाय।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
नाच न जानय आंगन टेढ़
अपन अक्षमता वा अयोग्यता स्वीकार नहि कऽ परिस्थितिकेँ दोष देब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
बाँझ की जानय प्रसव पीड़ा
जे व्यक्ति कहियो दुःख, कष्ट वा विभीषिका सँ नहि गुजरल अछि, ओ दोसराक अंतर्वेदना वा पीड़ाक गहराई नहि बुझि सकैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
घरक भेदी लंका ढाहय
अपनहि लोकक विश्वासघात वा अंदरूनी फूट सबसँ बड़ विनाशक कारण बनैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
अकलीक बिना घकली
बिना बुद्धि-विवेकक खाली अहंकार, दौड़-धूप वा आडंबर अंततः हास्यास्पद सिद्ध होइत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
ओंठ चाटब
तृप्त नहि होयब, अधिकक लालसा बनल रहब, वा कोनो पदार्थक स्वादक कायल भऽ जेनाय।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
माथ पर हाथ देब
अत्यधिक हताश, शोकाकुल वा चिंतित भऽ कऽ बैस जेनाय।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
आँखि देखि मखी गिलब
जनैत-बुझैत कोनो अनुचित, भ्रष्ट वा गलत काजकेँ स्वीकार कऽ लेब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
गाल फुलाबब
छोट बात पर रुसि जेनाय, कोप प्रकट करब वा मुंह फुला कऽ बैसब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
कान भरब
कोनो निर्दोष व्यक्तिक विरुद्ध दोसराक मनमे गुप्त रूप सँ भ्रम वा विष घोलब (चुगली करब)।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
नाक रगड़ब
अत्यधिक दीन-हीन भऽ कऽ खुशामद करब वा क्षमा याचना करब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
आगि मुतनाइ
अत्यंत दुस्साहसपूर्ण, विनाशकारी वा आगि लगयनिहार कलहक काज करब; भारी विपत्तिकेँ निमंत्रण देब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
करनी देखियौ मरनी बेर
मनुष्यक कर्म ओ आचरणक वास्तविक परीक्षा वा परिणाम जीवनक अंतिम घड़ी अथवा विपत्तिक समय देखाइ पड़ैत अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
जुड़े मियां के माड़ नहि, मांगे मियां ताड़ी
अपन मूल आवश्यकता (माड़-भात) सेहो पूरा नहि भऽ पाबि रहल अछि, मुदा शौक ओ विलासिता (ताड़ी) क मांग कएल जा रहल अछि।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
मंगनी के पाया, सत्तर मन तौलाया
मुफ्त वा उपहारमे भेटल सामान्य वस्तुक सेहो बढ़ा-चढ़ा कऽ मोल-तोल वा बखान करब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
'फलना' मारलक बटेर, आ एक कनमा माउस में नौ कनमा तेल
छोट उपलब्धि पर अत्यधिक अनावश्यक व्यय वा आडंबर करब; वस्तुक मोल सँ अधिक ओकर साजो-सामान पर खर्च करब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
अघायल बगुला के पोठी तीत
तृप्त वा सम्पन्न व्यक्ति लेल सामान्य उत्तम वस्तु सेहो अरुचिकर वा महत्वहीन लागि जेनाय; पेट भरल रहला पर स्वाद बिगाड़ब।
हिन्दी अनुवाद ओ English Summary देखू ▾
डाक के छलाह? (The Legacy of Dak in Mithila)
मिथिलाक प्राचीन परंपरा अनुसार डाक (Dak) एक प्रकांड दार्शनिक, खगोलविद, ओ कृषि-मौसम वैज्ञानिक छलाह। हुनक वचन (डक-वचन) कोनो कोरा कल्पना नहि, बल्कि सहस्र वर्षक सटीक पर्यावरणीय अवलोकन, नक्षत्र गति, वर्षा-अनुमान, पशुरक्षा, ओ मिट्टीक प्रकृतिक आधार पर रचित सूत्र अछि।
"साओन मास बहे पुरवैया...", "आद्रा बरसे पुनरबस जाय...", वा "माघक घाम, जेठक छांह..." जेहन वचन आजुक आधुनिक युगमे सेहो मिथिलाक गाम-घरमे सटीक सिद्ध होइत अछि। ई मंच एहि अनमोल मौखिक संपदाकेँ आधुनिक पीढ़ी लेल डिजिटल रूपमे संरक्षित करबाक संकल्प अछि।